Björgvin Þórisson dýralæknir

Oft er því fleygt fram að óþarfi sé að raspa hross og oft bent á villihesta til marks um að hestar komist af án tannhirðu. Raunin er sú að þau villihross sem hafa mikinn tannbrodd drepast vegna þess að þau nærast ekki. Náttúran sér þannig um að velja best tenntu einstaklingana úr hópnum - ,,hinir best tenntu lifa af".

Tannbroddar
Við tyggingu fæðu slitna jaxlar hrossa jafn óðum og þeir vaxa. Vegna þeirrar líffræðilegrar byggingar efri og neðri góms Ð efri gómur er breiðari en sá neðri Ð og vegna ónógra hliðarhreyfinga gómanna við tyggingu myndast broddur á ytri kant efri góms og innri kant neðri góms. Óhætt er að halda því fram að tannbroddar í hrossum hafi aukist í seinni tíð vegna þeirra breytinga sem orðið hafa á fóðri. Gróffóður þ.e. gróft hey heldur broddum í skefjum en fínt hey og fóðurkögglar gera það í mun minna mæli.

Einkenni
Beislisbúnaður gerir það að verkum að þegar togað er í taumana þrýsta mélin kinnum og tungu hestsins að jöxlunum. Skarpir tannbroddar geta þá auðveldlega sært mjúkvefi munnholsins. Þegar hross með tannbrodd eru brúkuð og hafa sært sig verður knapinn oft var við eftirfarandi einkenni:

• taumstífni á annan eða báða tauma
• hesturinn skekkir hálsinn
• blóðug froða
• blæðing úr munni
• hestur hristir hausinn
• ofreising eða lágreising
• rokur

Röspun
Nauðsynlegt er að líta yfir tennur hrossa að minnsta kosti einu sinni á ári og þá helst á þeim tíma sem hross eru tekin á hús áður en brúkun hefst. Mjög misjafnt er hversu mikill broddur myndast á jöxlum hrossa. Þegar raspað er þá á ekki að leggja áherslu á að raspa mikið heldur að raspa burt þá brodda sem eru hvassir og stórir. Ekki er nóg að raspa fremstu jaxlana heldur þarf að raspa alla jaxlaröðina aftur til þess að tryggja að hesturinn særi sig ekki. Þess ber þó að gæta að aftast í kokinu eru stórar æðar sem geta farið í sundur ef raspurinn er rekinn með miklu afli of djúpt í munnholið. Þegar dýralæknar raspa tennur geta þeir komið auga á ýmis tannvandamál sem geta verið til staðar hjá hestum og getur það verið frá litlum tanngöllum til mikilla tannskemmda.

Tannröspun á að vera fyrirbyggjandi aðgerð, að minnka líkur á að tennur hesta særi þá. Hestamönnum ber þó einnig að líta í eigin barm þegar upp koma vandamál tengd tönnum og munni hestsins. Athuga þarf hvort mél passi hestinum og eins þarf knapinn að endurskoða taumhald sitt.

Að raspa tennur er vandaverk og ekki sama hvernig það er gert. Eins og í ýmsu öðru er oft betur heima setið en af stað farið - því ef röspun er ekki rétt gerð getur hún skapað ný vandamál eða aukið á þau vandamál sem fyrir voru.

B-flokkur

Nr	Hestur	Knapi
1	Kisa frá Hraunbæ	Jóna Þórey Árnadóttir
2	Stormur frá Steinum	Ásgerður Svava Gissurardóttir
3	Bið frá Skálakoti	Þorgerður Jóna Guðmundsdóttir
4	Þytur frá Vík í Mýrdal	Solveig Sigríður Gunnarsdóttir
5	Íris frá Stóru-Heiði	Hermann Árnason
6	Kristall frá Fornusöndum	Guðmundur Björgvinsson
7	Kolskeggur frá Hlíðartungu	Árni Gunnarsson
8	Álsey frá Fornusöndum	Þorgerður Jóna Guðmundsdóttir
9	Fengur frá Krossi	Sigurrós Lilja Ragnarsdóttir
10	Yrpa frá Skálakoti	Ævar Örn Guðjónsson
11	Gæi frá Laugardælum	Solveig Sigríður Gunnarsdóttir
12	Héla frá Skammbeinsstöðum 1	Ásgerður Svava Gissurardóttir
13	Gima frá Laugardælum	Árni Gunnarsson
14	Perla frá Eyjarhólum	Þorlákur Sindri Björnsson
15	Maístjarna frá Spágilsstöðum	Ingibjörg Matthíasdóttir
16	Fálki frá Álftagróf	Orri Örvarsson
17	Sygin 87 frá Skálakoti	Vignir Siggeirsson
18	Stakkur frá Kambi	Jónas Smári Hermannsson
19	Tinna frá Núpakoti	Ásta Alda Árnadóttir
20	Rúbín frá Ytri-Skógum	Árni Gunnarsson
21	Hrund frá Minni-Borg	Solveig Sigríður Gunnarsdóttir

A-flokkur

Nr	Hestur	Knapi
1	Lukka frá Önundarhorni	Hlynur Guðmundsson
2	Losti II frá Norður-Hvammi	Axel Geirsson
3	Forseti frá Fornusöndum	Þorgerður Jóna Guðmundsd
4	Vivaldi frá Presthúsum II	Ólafur Ásgeirsson
5	Hylling frá Bakkakoti	Orri Örvarsson
6	Andvari frá Eyvindarhólum 1	Árni Gunnarsson
7	Silvía frá Fornusöndum	Ragnar Eggert Ágústsson
8	Griffill frá Holti	Guðmundur Jónsson
9	Stýra frá Kópavogi	Gyða  Árný Helgadóttir
10	Litli-Jarpur frá Bakka	Milena Saveria Van den Heerik
11	Númi frá Stóru-Heiði	Hermann Árnason
12	Elding frá Fornusöndum	Logi Þór Laxdal
13	Þvengur frá Skálakoti	Vignir Siggeirsson
14	Fáfnir frá Stóra-Dal	Sigurrós Lilja Ragnarsdóttir
15	Sól frá Norður-Hvammi	Jónas Smári Hermannsson
16	Þytur frá Vík í Mýrdal	Solveig Sigríður Gunnarsdóttir
17	Blökk frá Króki	Orri Örvarsson
18	Drottning frá Fornusöndum	Logi Þór Laxdal
19	Pjakkur frá Bakkakoti	Axel Geirsson
20	Draumur frá Ytri-Skógum	Hlynur Guðmundsson
21	Kveikur frá Norður-Hvammi	Þráinn Ragnarsson
22	Ómur frá Fornusöndum	Guðmundur Björgvinsson
23	Litfari frá Kletti	Sigurrós Lilja Ragnarsdóttir

Halló, nú er ég aftur að impra aðeins á æskulýðsmótinu, það byrjar á morgun kl 16:00 og þið megið endilega skrá ykkur hér fyrir neðan krakkar eða heyra í mér í síma 867-1486. Frekari upplýsingar eru hér neðar á síðunni.

Með kveðju Vilborg

   FÖSTUDAGSREIÐTÚR

Hinn árlegi, ómissandi, ?óskipulagði? föstudagsreiðtúr verður farinn föstudaginn 20. júní.

Brottför er stundvíslega klukkan 22:00 frá Sindravelli.

Skráning er hjá Atla í síma 8694818 eða Láru í síma 8634310 og skal henni lokið í síðasta lagi klukkan 21:00 sama kvöld.

 

Með von um góða þáttöku

Ferða og fræðslunefnd

 

Fyrir ykkur Sindrafélagar sem ætlið á Landsmót 2008 þá lét ég taka frá tjaldsvæði og beitarhólf á nafni Hmf- Sindra. þar sem að ég fékk spurningu frá landsmótshöldurum hvort við þyrftum á því að halda. Þannig að nú getið þið notfært ykkur þetta.

Einnig auglýsi ég enn og aftur eftir fólki til að vinna á Landsmóti.

Skráning á Sindramótið á að vera lokið en eftirlegu kindurnar hafa daginn í dag til að redda sér fyrir horn. Munið bara að hafa IS númer hestsins.

Einnig minni ég á að þetta er innanfélagsmót og keppendur þurfa að vera félagar í Hmf Sindra. það er búið að loka fyrir skráningu inn í félagið fyrir mót.
En þeir sem vilja keppa sem gestir eru velkomnir.

læt þetta duga í bili og set kanski inn tölur yfir fjölda skráninga á morgun ef ég er í stuði...
þar til næst
Sjáumst

Sindri á að senda starfsmenn á Landsmót og nú auglýsi ég hér með eftir fólki sem getur unnið eitthvað... Þó ekki sé nema 1 dagur eða partur úr degi allt er vel þegið.
sendið mér annað hvort e-mail á solheimar2@simnet.is  eða hringið í mig í síma 487-1322 eða 866-0786

Sem allra allra fyrst.
Petra

1.1.1   Járningar

1.1.1.1     Halli hófs

Halli hófs skal vera í samræmi við halla kjúkubeins.

1.1.1.2     Lengd hófs

Lengd hófsins skal vera eðlileg.  Hófveggurinn má ekki vera lengri en 10mm niður fyrir hófbotn, mældur á tásvæði.  Allar gervilengingar eru bannaðar.

1.1.1.3     Skeifur

Sé hestur járnaður er einungis heimilt að nota skeifur sem sérstaklega eru gerðar til þess að þjóna sem skeifur fyrir hesta.  Allir fjórir fætur skulu þá vera járnaðir.  Allar fjórar skeifur þurfa að vera úr sama efni.  Eðlisþyngd efnisins má ekki vera meiri en venjulegs skeifnajárns.  Skeifan má að hámarki vera 10.0 mm að þykkt og 23,0 mm á breidd og skulu vera jafnar að lögun.  Eðlilegt slit er leyft. 

Ákvörðun dómara um lögmæti skeifu á tilteknu móti er endanleg fyrir það tiltekna mót.

1.1.1.4     Staðsetning skeifu

Skeifan má ekki fara fram fyrir eðlilega tálínu hófsins og að aftan ekki aftar en lóðrétt lína dregin niður af þófa/hæl.

1.1.1.5     Skaflar

Leyfðir eru tveir venjulegir skaflar á hverja skeifu, hnykktir, soðnir eða skrúfaðir, ein á hvorn hæl skeifunnar.  Skafl má ekki vera stærri en: 15 x 15 x 12 mm (l x b x h) og má ekki vera festur með meira en 4 suðupunktum. Hafi skaflar brodd(karbít), má hann ekki ná meira en 3 mm niður fyrir skaflinn.

1.1.1.6     Uppslættir

Leyfðir eru að hámarki þrír uppslættir, hver að hámarki 2 mm að þykkt á hverja skeifu. Ásoðnir uppslættir eru ekki leyfðir.

1.1.1.7     Ásuður og pottanir

Ásuður og pottanir eru ekki leyfðar.

1.1.1.8     Botnar

Nota má hringi úr leðri og gerviefni sem og botna, opna fleyga og fleygbotna.   Flatir botnar og hringir skulu fylgja lögun skeifunnar, og mega vera að hámarki 5 mm þykkir.  Opnir fleygar og fleygbotnar mega vera að hámarki 8 mm þykkir á hæl og að hámarki 2 mm í tá.  Sé botn og/eða fyllingarefni notað má skeifa ekki vera þykkri en 8,0 mm.  Með 10 mm skeifu má einungis nota hring (krans).  Einungis er heimilt að nota einn hring eða botn eða fleyg á hvern fót.  Styrkingar, sem stuðla að réttri virkni botnsins/hringsins  eru leyfilegar.

Ákvörðun dómara um lögmæti botns,hrings eða fleygs á tilteknu móti er endanleg fyrir það tiltekna mót.

1.1.1.9     Bannaðar skeifur, hringir og botnar

Þær skeifur, hringir eða botnar sem greinilega eru ekki framleiddir í þeim tilgangi að notast fyrir reiðhesta eru bannaðir.

Til viðbótar þessari almennu reglu heldur sportnefndin lista yfir skeifur, hringi og botna sem eru af sérstökum ástæðum ekki leyfðar.  Listinn inniheldur lýsingu og mynd af viðkomandi skeifu, hring eða botni.  Listinn er birtur á heimasíðu FEIF, www.feif.org og heimasíðu LH www.lhhestar.is.

Til að bæta ákveðinni skeifu, botni eða hring inn á lista yfir bannaðar skeifur, botna eða hringi, geta sportfulltrúar hvers lands, meðlimir íþróttanefndar FEIF og alþjóðlegir íþróttadómarar lagt fram tillögur til íþróttanefndar FEIF.  Greinileg lýsing, skýr mynd og gildur rökstuðningur skal fylgja slíkri tillögu.  Íþróttanefnd FEIF fer yfir slíkar tillögur að minnsta kosti þrisvar á ári, nema það sé sérstök ástæða til að taka ákvörðun með stuttum fyrirvara.

Árlegur fundur íþróttafulltrúa getur tekið ákvörðun um að taka skeifur, botna eða hringi út af lista yfir bannaðar skeifur, botna eða hringi.

1.1.2   Hlífar

Leyfðar eru hlífar, fyrir ofan hófbotn að hámarki 250 gr á hvern fót.   Ekki má breyta hlífðarútbúnaði frá því að komið er inn á hringvöllinn þar til sýningu er lokið. 

Ef hlíf fellur af í forkeppni skal knapinn ákveða hvort hann lýkur sýningu án hlífarinnar eða hættir keppni.

Hlíf sem fellur af á meðan á úrslitum stendur, má setja á aftur með leyfi dómara á meðan einkunnir eru lesnar upp á milli atriða eða á milli skeiðspretta í fimmgangi.   Slitni hlíf á meðan á úrslitum stendur, má með leyfi dómara setja samskonar hlíf á aftur.

Þessar reglur gilda fyrir allt keppnissvæðið sem og allan tímann sem mót stendur.

1.1.2.1     Endurjárningar

Ekki má járna hest aftur, eftir að hann hefur hafið keppni í sinni fyrstu grein, nema með leyfi yfirdómara.

1.1.2.2     Járninga- og hlífaskoðun

Skoðun á járningum og hlífum er á ábyrgð dómara.  Ef ekki er um opinbera, kerfisbundna fótaskoðun að ræða skal gefa knöpum kost á að fá járningar og hlífar skoðaðar fyrir upphaf keppni. Á meðan á keppni stendur, geta starfsmenn vallarins skoðað reiðtygi um leið og hver hestur yfirgefur völl eftir að hafa lokið keppni.  Ef ekki er um kerfisbundna skoðun að ræða, skal taka tilviljunarkennt úrtak úr ráslista og skoða hjá þeim.  Þá skal einnig ávallt skoða einn af efstu þremur hestum í hverri keppnisgrein og skal dregið um hver þeirra kemur til skoðunar.  Knapar skulu vera undir það búnir að draga undan hesti sínum, séu þeir dregnir út til fótaskoðunar.

Leiki minnsti vafi á því að mati dómara að reglur um járningar eða hlífar hafi verið brotnar, getur hvaða dómari sem er farið fram á sérstaka skoðun.  Einn eða fleiri dómarar sem valdir hafa verið til þessara starfa, framkvæma skoðunina.  Knapinn og dómarar geta farið fram á aðstoð mótsjárningamanns eða mótsdýralæknis.  Dómararnir skera úr um hvort járning og/eða hlífar uppfylli reglugerð.  Þeir geta farið fram á að skeifa sé fjarlægð og sett undir að nýju.  Knapi hefur ekki rétt á að fara fram á bætur.  Ef mótsjárningamaður fjarlægir skeifu skal kostnaður greiddur af mótshöldurum, annars er kostnaður á ábyrgð þess knapa sem í hlut á.

Á öllum mótum skal knapi upplýsa yfirdómara eða þann dómara sem sér um fótaskoðun um notkun botna.  Gera skal lista yfir þau hross sem járnuð eru á botna.  Hópur dómara skal draga út nokkra hesta af þessum lista.  Draga skal undan þeim hrossum til skoðunar.  Sé hestur sem dreginn er út til skoðunar járnaður á botna, skal fjarlægja botninn til skoðunar. 

Venjulega skal ekki fjarlægja skeifur af sama hestinum oftar en einu sinni á sama móti.  Hesta, sem hafa verið dregnir út eða teknir út til skoðunar, má járna aftur en aðeins undir eftirliti yfirdómara eða fulltrúa hans.

Knapinn sem í hlut á hefur engan rétt á að fara fram á bætur.  Fari knapi ekki að fyrirmælum dómara verður hesturinn útilokaður frá allri þátttöku á viðkomandi móti. 

Jæja krakkar, eitthvað sofnaði ég á verðinum með að auglýsa æskulýðsmótið því auglýsingin kemur ekki í Vitann fyrr en á fimmtudaginn. Ég geri samt ráð fyrir að flestir félagsmenn gluggi hingað inn svona öðruhverju þar sem nú er einmitt "high-season" hjá okkur svo vonandi kemur þetta ekki að sök!;-)

Æskulýðsmótið byrjar sem sagt fimmtudaginn 19. júní og ætlum við okkur að byrja á því að koma okkur fyrir í tjaldbúðum um kl. 16:00. Þið þurfið því að útvega ykkur tjald eða vera nokkur saman um tjald. Marijolin Tiepen ætlar að kenna okkur kúnstirnar við sýningu og á meðan verða leikir og gleði fyrir þá sem bíða. Við borðum sameiginlegan kvöldmat um kvöldið í boði hestamannafélagsins og Víkurskála en hugsunin er sú að þið hafið með ykkur nesti fyrir morguninn og hádegið, líklegt þykir mér að ég nái einhverjum foreldrum til að baka fyrir okkur eitthvað bakkelsi í kaffitímann svo þið getið reynt að snúa líka aðeins upp á hendurnar á þeim með það.:-) Marijolin kennir okkur svo ítarlegar á föstudeginum og reikna ég með því að við verðum búin um kl 17:00.

Einnig langar mig að vita hvort þið hafið áhuga á svona grímureið eins og hugmynd kom um á sýningunni sem við fórum á í vor, og þá er ekki seinna vænna fyrir ykkur og foreldrana að fara að huga að búningum!;-)

Vinsamlegast skráið ykkur hér undir í athugasemdir en fyrir frekari upplýsingar er síminn minn 867-1486

Með kveðju Vilborg

Jæja gott fólk.
Gjaldkerinn vill fá meira í kassann og hvetur þau ykkur sem eiga eftir að borga félagsgjöldin að gera það. Þið vitið að þeir sem skulda félagsgjöld geta ekki keppt...

Það verður farið í að gera völlinn fínann á sunnudagskvöld.
Takið með ykkur smiðabeltið því við ætlum að smíða eitt stykki pall í kringum sjoppuna.
Við byrjum kl 19:30.
Látið alla félagsmenn vita og fjölmennum á völlinn.
Munið að margar hendur vinna létt verk.

Að lokum.
Þar sem að ég er nú mjög svo forvitin manneskja. Þá langar mig soldið að byðja ykkur að kvitta við þessa færslu.. Þurfið ekkert að segja ef þið viljið. En mig langar soldið að sjá hvort það eru fleiri en félagsmenn sem kíkja hér inn og hvaða félagsmenn það eru.. Mér kemur það ekkert við ég veit það en það er gaman að sjá hvaða gestir kíkja í heimsókn.
 
Sjáumst á Sindravelli á Sunnudaginn með bros á vör og hamar í hendi..
Hver veit nema formaðurinn koma endurnærður úr Borganesi með eitthvað með kaffinu handa vinnandi fólki.

Hestaþing Sindra

2008. 

Verður haldið dagana 21-22. júní 2008 á Sindravelli

Dagskrá.

lAUGARDAGUR:

Kl 10:00 Forkeppni í B- flokki gæðinga.

Kl 13:00 Hópreið og Mótssetning

Forkeppni í polla-, barna-, unglinga-, ungmenna og A- flokki

Athugið að keppnisröð verður samkvæmt mótsskrá.

Kl 19:00 Töltkeppni, opin öllum. Keppt verður til úrslita.

1. verðlaun 50.000 kr. skráningargjald 2500 kr. og greiðist fyrir keppni. Eftir töltkeppnina fer fram keppni í 100 m fljótandi skeiði.

Kvöldvaka í boði skemmtinefndar. 

Sunnudagur 22. júní.

Kl 11:00 úrslit í B- flokki gæðinga

Polla, barna, unglinga, ungmenna og A flokki gæðinga

Kl 14:30 Kappreiðar- opnar öllum.

Keppt verður í:

150m skeiði- 1. verðlaun 25.000 kr og skráningargjald 2500 og greiðist fyrir hlaup.

300m brokk

300m stökk

250m skeið.

Ekki er hægt að skrá sig á staðnum.

Skráning hjá:

Petru: símar 487-1322/866-0786. netfang: solheimar2@simnet.is

Guðnýju: 487-1411/659-8811. netfang: krol@emax.is

Við skráningu þarf að koma fram IS númer hests og KT keppanda.

Skráningu líkur á miðnætti þriðjudaginn 17. júní.

Ath. Breytta röðun á dagskrá.

Mótanefnd

Já nú er Reiðskólinn í Vík á fullu þessa dagana og hefur það auðvitað gengið mjög vel.
Sem betur fer þá kemur maður í manns stað og við gátum leyst það að Óskar gat ekki verið eins mikið með og hann ætlaði.
En núna rétt fyrir reiðskólann þá fengum við flottar gjafir frá fyrirtækinu Dogsledding.is sem þau Linda og Siggi reka á Mýrdalsjökli.
En það voru 3 barnahnakkar með öryggisístöðum, 10 kambar og 2 pokar af Hnokka.
Þetta kemur sér auðvitað mjög vel fyrir félagið. Því nóg var af hnökkum sem þó þurfti að fá lánaða.
Við þökkum að sjálfsögðu kærlega fyrir okkur

Hér sjáum við svo herlegheitin ásamt þeim Vilborgu, Óskari, Lindu, Sigga og undirritaðri. Fyrir framan eru svo þær Guðbjörg og Emilía og hún Ólöf.
Enn og aftur takk fyrir kærlega.
Látum þetta duga í bili
Þar til næst.
Sjáumst

  Jæja þá er reiðskólinn hér í Víkinni alveg að hefjast og mig langaði bara að koma að þökkum til ykkar allra hjálpfúsu félagsmanna.
  Skráningin í reiðskólann er í hámarki núna undan farinna ára eða 96 skráningar, við erum auðvitað mjög ánægð með þátttökuna en jafnframt örlar fyrir pínu litlum kvíða að takast á við verkefnið þar sem Óskar getur ekki staðið að skólanum eins og ætlað var. Hann er nú bústjóri á Suður-Fossi svo hann kemst minna frá en ætlað var. Fréttir af Birgittu litlu eru samt núna mjög góðar svo aldrei er að vita nema Óskar nái restinni með mér.
  En það var ekki að spyrja að því margir eru tilbúnir að hlaupa undir um leið og kreppir að og Linda og Siggi eru mínar stoðir um þessar mundir, einnig ætla Lolla Sigga, Andrína, Petra og Dóra að stökkva inní og kenna með mér, auk þess að Ásta Alda og Björk verða nýttar að fullu. Árni sér um að járna fyrir mig og færa mér hross, héðan og þaðan, svo fæ ég auðvitað lánuð reiðtygi hér og þar og svo ég tali nú ekki um gæðinga félagsmanna sem allt þetta stendur nú og fellur með!
  Kærar þakkir fyrir allir, bæði stórt og smátt.

Með kveðju Vilborg

Jæja allir, þá er komið að reiðskólum Sindra 2008 og eru þegar hafnar skráningar.

Reiðskólinn í Vík verður dagana 1. til 7. júní og svo verður reiðskólasýning þann 8. júní eftir námskeiðið, þar verður auðvitað glatt á hjalla, leikir, grill og gaman. Kennarar í Vík eru Vilborg Smáradóttir og Óskar Sigurður Þorsteinsson, auk þess að Björk Smára og Ásta Alda Árna verða óspart notaðar sem aðstoðarkennarar, nú svo eru auðvitað fleiri búnir að bjóða fram aðstoð sína, m.a. bakstur og bakkelsi í kennara og hnakkaherslur og fleira! Við fáum hesthúsið hjá Hermanni eins og vanalega og yfir okkur rignir svo framboð gæðinga félagsmanna svo við erum alveg á grænni grein hérna í Víkinni.

Reiðskólinn í Skálakoti verður svo dagana 7. júní til 13. júní og þar verður reiðskólasýningin 14. júní. Kennarar þar eru Halldóra Gylfadóttir (Dóra í Eyjarhólum) og Anki (vinnukona í Skálakoti). Við fáum alla aðstöðu, reiðtygi og hesta hjá Mumma og erum ævinlega þakklát fyrir.

Verð á mann í reiðskólann er krónur 5.000.- en 4.500.- fyrir félagsmenn, auk þess er fjölskylduafsláttur sem reiknast á hvern auka mann í fjölskyldunni.

Skráning í Vík er hjá Vilborgu á e-mail isbud@simnet.is eða síma 867-1486 og hjá Óskari í síma 866-1021, skráning þarf að berast fyrir miðvikudaginn 28. maí.

Skráning í Skálakot er svo hjá Dóru á e-mail dorag@hive.is eða í síma 895-5738 og þarf skráning að hafa borist fyrir miðvikudaginn 4. júní.

Sjáums svo í reiðskólanum krakkar
Með kveðju Vilborg  

Ég rakst á þennan frábæra pistil eftir Ingimar Sveinsson um frjósemi kynbótahrossa og fannst tilvalið að smella honum hingað inn svo að þið gætuð lesið þetta líka.

--------------------------------------------------------------------

Ingimar Sveinsson

Hvanneyri

Áhrif fóðrunar og meðferðar á frjósemi kynbótahrossa.

Inngangur.

Fyrir rúmum áratug var góð frjósemi talinn einn af höfuðkostum íslenska hrossastofnsins.

Í dag er léleg frjósemi eða lágt fyljunarhlutfall hjá stóðhestum aðal áhyggjuefni hrossaræktenda. Því er tímabært að vekja umræðu um þetta vandamál og reyna að finna ástæður vandans .

Ekki ætla ég mér þá dul að ég hafi einhverja allsherjar lausn á vandamálinu, en vil hér aðeins benda á nokkur atriði sem hugsanlega geta haft áhrif þar á.

Hverjar eru líklegar orsakir skertrar frjósemi?

 

1. 1. Minkandi frjósemi í stofninum ?

    

    

   1. a) Vegna rangs úrvals kynbótahrossa, einkum stóðhesta .

       

       

   2. b) Vegna aukinnar skyldleikaræktar.

       

   Vissulega hefur ekki verið tekið nægt tillit til frjósemi stóðhesta við úrval, en sú minkun í frjósemi sem gert hefur vart við sig að undanförnu getur vart verið nema að litlu leyti af þeim sökum á svo stuttu tímabili, eða aðeins rúmu ættliðabili.

   Skyldleikarækt hefur aðeins aukist í hrossastofninum á undanförnum áratug (Þorv. Kristjánsson mastersritgerð 2004). Sýnt hefur verið fram á í sumum erlendum hrossastofnum og öðru búfé að skyldleikarækt leiði til minkaðrar frjósemi, en skyldleikarækt íslenska hrossastofnsins í dag er ekki það mikil að hún sé veruleg orsök, og lélegt fanghlutfall er ekki, að séð verði, bundið við skyldleikaræktaða stóðhesta í þessu tilviki.

   Því virðist nærtækara að leita annarra orsaka

2.Misbrestur á fóðrun og meðferð kynbótahrossa ?

Mér finnst líklegri skýring á vandamálinu sé sú breyting sem orðið hefur á fóðuröflun og fóðrun á síðustu 10-15 árum.

Hvað hefur breyst ?

Fyrir rúmum áratug voru hross nær einvörðungu fóðruð á þurrheyi. Í dag eru þau mestmegnis fóðruð á ?heymeti". Heymeti kalla eg forþurrkað hey með yfir 50% þurrefni sem verkað er í plasthjúpuðum rúlluböggum eða ferböggum.

Hvaða áhrif hefur breytingin?

Hún hefur veruleg áhrif á vítamíninnihald fóðursins og þar með nýtingu steinefna.

D-vítamín er forsenda fyrir nýtingu steinefnanna kalsíum (Ca) og fosfórs (P) úr fóðrinu. Skortur þessara efna, einkum fosfórs hefur áhrif á frjósemi.

 

Gras inniheldur ekkert D-vítamín við slátt. Það myndast við skin sólarinnar á heyið eftir að það er slegið. Því styttri tími sem það liggur á velli því minna er D-vítamíninnihald þess. Sem sagt, hey verkað í plasti er D-vítamín snautt, sólþurrkað þurrhey auðugt af því.

Íslenskt hey er yfirleitt með fremur lágt kalsíum- og fosfórinnihald og ef D-vítamín er einnig af skornum skammti í fóðrinu er veruleg hætta á skorti þessara steinefna.

Úr þessu má auðveldlega bæta með viðeigandi steinefnagjöf og einni til tveimur matskeiðum af lýsi á dag yfir innistöðutímann.

E-vítamín, sem oft er kallað frjósemisvítamín, hefur mjög afgerandi áhrif á frjósemi margra dýrategunda. Ekki er ólíklegt að svo sé einnig að einhverju leyti hjá hrossum.

Tilraunir hafa sýnt að mikið álag og stress (algengt í stóðhestagirðingum) eykur bæði C- og E-vítamínþörf hrossa.

Í dönskum tilraunum (Landsbladet Hest 3/97) jókst fyljunarhlutfall hryssna úr 58% í 78% við selen-E gjöf.

E-vítamín og selen eru mjög tengd. Ef lítið er af öðru þeirra í fóðrinu þarf meira af hinu. Skortseinkenni þeirra eru þau sömu enda oftast talað um selen-E skort. Efnagreiningar á íslensku heyi hafa sýnt að seleninnihald er víða í eða undir lágmarki.

Selen-E skortur hefur farið mikið í vöxt í nautgripum (ófrjósemi, kálfadauði, hvítvöðvasýki ) og einnig í hrossum á síðari árum (eftir rúllubaggavæðinguna).

Selenskortur í hrossum lýsir sér sem stirðleiki og hvíðvöðvasýki í ungviði, stirðleiki (einkum í afturparti) og deyfð í reiðhrossum og getur í sumum tilfellum verið orsök fyrir að hryssur ekki hildgast.

Rúllubaggar og selen-E.

Selen er steinefni svo varla hefur verkunaraðferðin áhrif á innihald heysins af því.

Meiri líkur eru á því að E-Vítamínið rýrni eða eyðileggist í rúlluböggunum. Talið er að E-vítamín geymist vel í mjólkusýrugerjuðu votheyi. Í heymeti (forþurrkuðu rúlluheyi) verður næstum engin gerjun. Kolsýra (Co2) sem myndast við öndun heysins í böggunum ver heyið skemmdum og líkur benda til að hún eyðileggi einnig E-vítamínið. Lágt innihald fóðursins af selen og/eða skortur á E-vítamíni getur haft veruleg áhrif á frjósemi.

Úr þessu má bæta með viðeigandi steinefna og vítmíngjöf. Varast ber þó að offóðra með selen, því að mjög stutt er í eituráhrif.

Fóðrun, meðferð og frjósemi stóðhesta.

Sæðismyndun stóðhesta hefst löngu fyrir fengitíð og þarf því að haga fóðrun í samræmi við það og vanda til fóðrunar og meðferðar stóðhesta allt árið til að sem bestur árangur náist. Einnig eru sæðisbirgðir stóðhests ekki óþrjótandi.

1.  Því þarf að hugsa vel um mikið notaða stóðhesta strax að fengitíma loknum og byrja að undirbúa þá undir næstu ?vertíð"

2.  Byrja þarf að gefa þeim með beitinni strax í septemberlok.

3.  Fóðra þá á góðu fóðri (ekki mjög síðslegnu).

4.  Tryggja steinefna og vítamínþörf.

5.  Hófleg hreyfing og þjálfun er til bóta. (eftir að tekið er á hús)

Skipuleggja á notkun eftirsóttra stóðhesta þannig að hámarks notkun og árangur náist.

* 1. Við húsnotkun:

a) Nota snuðrara en ekki eftirsótta stóðhesta til að leita á hryssunum. Það dregur úr

fýsn stóðhests að leita á hryssum, og hættan á að þeir verði slegnir er mest við að

leita hryssum sem ekki eru í látum. Við það geta þeir hvekkst og orðið tregari til að

gagnast hryssum.

b) Ekki ráðlegt að halda hryssu fyrr en á þriðja degi eftir að hún byrjar í látum og síðan

ekki tíðar en annan hvern dag. Slíkt sparar stóðhestinn án þess að skerða fanglíkur.

* 2. Í Stóðhestagirðingum

 

 

a) Takmarka skal fjölda hryssna hjá hesti. (fjöldi kominn út í öfgar)

Í flestum heimildum er varað við ofnotkun, einkum ungra stóðhesta. Hún er talin geta

leitt til ýmissa óvana, sem stundum koma fram seinna og einnig til tímabundinnar eða

jafnvel vararlegrar ófrjósemi. Í norskum tilraunum kom greinilega í ljós að frjósemi

sumra stóðhesta minkaði verulega við mikla stöðuga brúkun.

b) Tryggja þarf nægan og góðan haga (þessu er oft mjög ábótavant).

. Gróður þarf að vera nægjanlegur og girðingarnar það grösugar að beitin endist út

tímabilið. Stóðhestar eru mikið á ferðinni og gefa sér oft lítinn tíma til að bíta

og fá því ekki næga næringu nema beitin sé það góð að þeir geti fyllt sig á stuttum

tíma. (Aflagning dregur úr fýsn og frjósemi).

 

Folaldshryssur sem mikið mjólka og ekki hafa næga beit liggja gjarnan niðri (fara

ekki í hestalæti) og fyljast því ekki. Auk þess minkar mjólkurnyt þeirra, sem

kemur þá fram í lélegum þrifum folalda.

Góðar kynbótahryssur eru lykillinn að árangri í hrossarækt.

Því verða ræktendur að vera kröfuharðir um val kynbótahrossa, og tryggja þeim sem besta fóðrun og umhirðu.

Markmið góðs hrossaræktanda er:

 

1.  Að fá sem flest folöld undan góðu hryssunum sínum.

    

    

2.  Að þær festi fang þegar þeim er haldið, eignist hraust folöld árlega

    

og skili þeim vænum að hausti.

Eftirfarandi atriði í fóðrun og meðferð kynbótahryssna stuðla að því:

1. Tryggja þarf nægilegt prótein, steinefni og vítamín í fóðrinu.

2. Hryssur í þriflegum holdum halda best.

3. Magrar hryssur halda ver en hryssur í þriflegum holdum.

4. Mjög feitar hryssur halda ver en hæfilega feitar hryssur,

en varast ber að láta þær leggja af rétt fyrir fengitímann.

5. Hryssur í aflagningu halda illa burtséð frá holdafari þeirra.

6. Bötun eða fengieldi bætir verulega frjósemi og fanglíkur

7. Reynsla er fyrir því erlendis að hryssur í mikilli þjálfun eða

brúkun fari ekki í hestalæti og /eða haldi illa fyrst eftir að

þjálfun er hætt. Allt bendir til að svo sé einnig hérlendis.

Því er árangursríkara að halda þeim á meðan þær eru í þjálfum.

Að lokum:

1.  Það er dýrt að leiða undir hátt dæmdan og eftirsóttan stóðhest.

2.  Yfirleitt skilar sá kostnaður sér þó aftur í góðu afkvæmi.

3.  Það dýrasta af öllu er að eiga góðar hryssur og fá ekki undan þeim afkvæmi.

4.  Því ber að vanda eins og kostur er aðbúnað, fóðrun og alla meðferð kynbótahrossa.

Með hrossaræktar kveðju

Ingimar Sveinsson

Í tilefni þess að úrtaka fyrir landsmót verður haldin á Sindravelli í sumar setti ég hér inn smá punkta úr Lög og reglugerðir LH  þetta er heilmikil lesning sem einhverjir hafa örugglega gaman af að skoða.
 

6.5  Val hrossa og keppenda á Landsmót

Val hrossa í gæðingakeppni og keppenda í barna- unglinga og ungmennakeppni á landsmótum skal fara fram hjá félögunum eftir lögum og reglum LH um gæðingakeppni og barna- unglinga- og ungmennakeppni.  Ekki er barni, unglingi eða ungmenni heimilt að mæta með fleiri en eitt hross til úrtöku á landsmóti í sínum aldursflokki. Einkunnir í forkeppni skulu ávallt ráða vali hrossa á landsmót en ekki röðun úr úrslitakeppni sé hún viðhöfð.  Þá er félögum heimilt að hafa tvær umferðir og gildir þá betri árangur.

7.2   Dómsatriði í gæðingakeppni:

7.2.1  Fet

Sýna skal fet að minnsta kosti hálfa langhlið til að fá meðaleinkunn eða hærra.

7.2.2  Brokk

Til að hreyfa einkunn skal hesturinn brokka a.m.k. 10 hestlengdir samfellt og til að fá meðaleinkunn eða hærra skal hann brokka eina langhlið hringvallarins.

7.2.3  Hægt tölt

Sýna skal hægt tölt samfellt eina langhlið 300m keppnisvallarins eða tilsvarandi vegalengd á beinni braut til að hljóta meðaleinkunn eða hærra.

7.2.4  Greitt tölt

Sama skilgreining og á hægu tölti nema hraðinn nokkuð yfir milliferðahraða til að ná meðaleinkunn eða hærra.

7.2.5  Stökk

Stökk skal sýna minnst heila langhlið 300m hringvallar til að fá meðaleinkunn eða hærra. Hesturinn skal stökkva af snerpu og mýkt í góðu jafnvægi með hreinum takti, svífa vel. Taka stökkið mjúklega og hæga stökkferðina án stífni og átaka.

7.2.6  Tölt A-flokkur

Frjáls hraði, þó er metið hærra ef hesturinn getur sýnt tölt með hraðamun.

7.2.7  Skeið

Til að hljóta meðaleinkunn eða hærra skal hesturinn fara á hreinu skeiði minnst 100m. Til að hljóta hæstu einkunn á hesturinn að taka skeið af snarpri stökkferð, skeiða flugskeið heilan sprett af mikilli snerpu án mistaka, niðurtaka átakalaus og mjúk, endar sprettinn vel.

7.2.8  Vilji

Dómatriðið ?vilji? telur til þeirra þátta í fari hestsins sem snerta skap hans og geð, s.s. fjör, kjark, snerpu, hlýðni og fylgni í reið.

7.2.9  Fegurð í reið

Það á fyrst og fremst við fegurð hestsins í reið s.s. líkamsbyggingu, höfuðburðar og uppsetningu, hreyfingu og fas, auk aðlögunar hestsins að stjórnun knapans. Þá ber einnig að líta á hátterni knapans, s.s. búnað, ásetu, taumhald og allt stjórnunarsamband við hestinn.