Björgvin Þórisson dýralæknir
Oft er því fleygt fram að óþarfi sé að raspa hross og oft bent á villihesta til marks um að hestar komist af án tannhirðu. Raunin er sú að þau villihross sem hafa mikinn tannbrodd drepast vegna þess að þau nærast ekki. Náttúran sér þannig um að velja best tenntu einstaklingana úr hópnum - ,,hinir best tenntu lifa af".
Tannbroddar
Við tyggingu fæðu slitna jaxlar hrossa jafn óðum og þeir vaxa. Vegna þeirrar líffræðilegrar byggingar efri og neðri góms Ð efri gómur er breiðari en sá neðri Ð og vegna ónógra hliðarhreyfinga gómanna við tyggingu myndast broddur á ytri kant efri góms og innri kant neðri góms. Óhætt er að halda því fram að tannbroddar í hrossum hafi aukist í seinni tíð vegna þeirra breytinga sem orðið hafa á fóðri. Gróffóður þ.e. gróft hey heldur broddum í skefjum en fínt hey og fóðurkögglar gera það í mun minna mæli.
Einkenni
Beislisbúnaður gerir það að verkum að þegar togað er í taumana þrýsta mélin kinnum og tungu hestsins að jöxlunum. Skarpir tannbroddar geta þá auðveldlega sært mjúkvefi munnholsins. Þegar hross með tannbrodd eru brúkuð og hafa sært sig verður knapinn oft var við eftirfarandi einkenni:
- taumstífni á annan eða báða tauma
- hesturinn skekkir hálsinn
- blóðug froða
- blæðing úr munni
- hestur hristir hausinn
- ofreising eða lágreising
- rokur
Röspun
Nauðsynlegt er að líta yfir tennur hrossa að minnsta kosti einu sinni á ári og þá helst á þeim tíma sem hross eru tekin á hús áður en brúkun hefst. Mjög misjafnt er hversu mikill broddur myndast á jöxlum hrossa. Þegar raspað er þá á ekki að leggja áherslu á að raspa mikið heldur að raspa burt þá brodda sem eru hvassir og stórir. Ekki er nóg að raspa fremstu jaxlana heldur þarf að raspa alla jaxlaröðina aftur til þess að tryggja að hesturinn særi sig ekki. Þess ber þó að gæta að aftast í kokinu eru stórar æðar sem geta farið í sundur ef raspurinn er rekinn með miklu afli of djúpt í munnholið. Þegar dýralæknar raspa tennur geta þeir komið auga á ýmis tannvandamál sem geta verið til staðar hjá hestum og getur það verið frá litlum tanngöllum til mikilla tannskemmda.
Tannröspun á að vera fyrirbyggjandi aðgerð, að minnka líkur á að tennur hesta særi þá. Hestamönnum ber þó einnig að líta í eigin barm þegar upp koma vandamál tengd tönnum og munni hestsins. Athuga þarf hvort mél passi hestinum og eins þarf knapinn að endurskoða taumhald sitt.
Að raspa tennur er vandaverk og ekki sama hvernig það er gert. Eins og í ýmsu öðru er oft betur heima setið en af stað farið - því ef röspun er ekki rétt gerð getur hún skapað ný vandamál eða aukið á þau vandamál sem fyrir voru.
